Eerst scheiden of eerst het huis verkopen: wat is slim?

Als je gaat scheiden en je hebt samen een koophuis, dan zit je met een belangrijke vraag. Wat doe je eerst: scheiden of het huis verkopen? Deze beslissing is niet alleen financieel belangrijk, maar heeft ook veel invloed op je dagelijks leven. Laten we eens kijken naar de opties die je hebt in jouw situatie.

Wie blijft er in de woning?

De eerste beslissing die je moet nemen, is wie er in de woning blijft. Dit is een lastige keuze. Het is immers niet alleen een financiële, maar ook een emotionele kwestie.

Misschien wil jij wel in de woning blijven wonen. Maar de grote vraag is: kan je dit wel betalen?

Na de scheiding moeten er met dezelfde inkomsten twee huishoudens draaiende worden gehouden. Dit betekent dat er twee woningen, twee hypotheken, twee inrichtingen en twee keer de vaste lasten zijn.

Wie is de eigenaar van de koopwoning?

Een volgende stap is vaststellen van wie de woning op dit moment is. Zijn jullie in gemeenschap van goederen getrouwd? Op huwelijkse voorwaarden? Of misschien hebben jullie een samenlevingscontract?

Het huwelijksvermogensrecht bepaalt in hoeverre jullie eigenaar zijn van het koophuis:

• Als jullie in gemeenschap van goederen zijn getrouwd, dan zijn jullie beiden eigenaar.

• Het kan ook dat maar één van jullie eigenaar is van de woning. Dan hoeven jullie niets te verdelen.

Hoe stel je de waarde van je woning vast?

Voordat jullie de woning kunnen verkopen of verdelen, is het belangrijk om eerst te weten wat deze waard is. Er zijn een aantal mogelijkheden om de huidige waarde van de woning vast te stellen.

Een makkelijke optie is om in gezamenlijk overleg met elkaar te bepalen wat een reële waarde is. Voor inzicht daarin kun je je eigen huis bijvoorbeeld vergelijken met vergelijkbare woningen in jouw buurt.

Een veel betere optie is om een gratis waardebepaling uit te laten voeren door een makelaar. Deze waardebepaling is volledig vrijblijvend, maar geeft een zeer nauwkeurig inzicht in de werkelijke waarde en daarmee in jullie financiële situatie.

Verandert de hypotheek door de scheiding?

Niet alleen de waarde van de woning moet duidelijk zijn, maar ook de waarde van de hypotheek. Wat is het openstaande bedrag aan hypotheekschuld?

En zijn er misschien nog producten die aan de hypotheek zijn gekoppeld, zoals een levensverzekering? Ook die verzekering heeft een bepaalde waarde, die je moet meenemen in de verdeling.

Breng daarom eerst de hypotheekschuld en waarde van het huis in kaart. Dit kunnen jullie meenemen in de beslissing over wat te doen met het koophuis bij de scheiding.

Wat zijn de gevolgen van echtscheiding voor de hypotheek?

Of en hoe de hypotheek verandert door de scheiding, hangt af van hoe jullie de woning gaan verdelen. Als jullie het huis verkopen, hoef je bijvoorbeeld geen boete te betalen aan de hypotheekverstrekker. Je lost je schuld dan namelijk af.

Blijf je na de scheiding samen verantwoordelijk voor de hypotheek?

Bij een gezamenlijke hypotheek blijf je gezamenlijk verantwoordelijk totdat jullie afspraken hebben vastgelegd over de verdeling. Deze afspraken moeten zwart op wit staan in de verkoopakte.

Het is dus niet zo dat je door de scheiding automatisch niet meer aansprakelijk bent voor de hypotheekschuld. Je zal dit goed moeten vastleggen in het echtscheidingsconvenant.

Eerst scheiden of eerst huis verkopen: wat zijn de opties?

Als jullie de financiële situatie hebben vastgesteld, kunnen jullie samen een beslissing nemen over de woning. Er zijn drie mogelijkheden:

• Je koopt je partner uit na de scheiding

• Jullie verkopen de woning

• Jullie blijven na de scheiding samen eigenaar van de woning

Elke optie heeft zijn eigen voor- en nadelen, en het is belangrijk om goed na te denken over wat het beste is voor jouw situatie.

Wat gebeurt er met de overwaarde of onderwaarde?

Als je de woning verkoopt, kan er sprake zijn van overwaarde of onderwaarde: 

• Overwaarde betekent dat de verkoopwaarde van de woning hoger is dan de hypotheekschuld.

• Onderwaarde betekent dat de verkoopwaarde van de woning lager is dan de hypotheekschuld.

In beide gevallen moet je goede afspraken maken over de verdeling.

Als jullie het niet eens worden over de verkoop van de woning, dan kan een gerechtelijke procedure nodig zijn. Dit is natuurlijk een laatste redmiddel. Het is beter om samen tot een oplossing te komen. Een mediator kan hierbij helpen.

Een mediator kan ook helpen bij het opstellen van een echtscheidingsconvenant. Hierin staat bijvoorbeeld wie er in de woning blijft, hoe de verdeling van de waarde is en wat er gebeurt als de woning niet (snel) verkocht kan worden.