Pagina laden...


Onze missie is om het proces van je huis verkopen zo begrijpelijk mogelijk te maken. Wij leggen iedere stap aan je uit, geven handige tips en maken het gemakkelijk om de beste verkoopspecialisten te vinden.
Is je vader of moeder naar het verpleeghuis of verzorgingshuis verhuisd vanuit een koopwoning? Dan komt al snel de vraag wat er met het huis moet gebeuren: verkopen, of zelf kopen. Lees hier hoe dit zit en waarmee je rekening moet houden.
Wanneer de langstlevende ouder naar een verpleeghuis gaat, komt het huis leeg te staan. Aangezien het voor de ouder vaak niet meer mogelijk is om zelf het huis te verkopen, is dit iets wat meestal door (één van) de kinderen wordt opgepakt.
Omdat de woning echter nog op naam van de ouder staat, kan je als kind niet zomaar de woning verkopen. Hiervoor moet je eerst het recht krijgen om te beslissen over wat er met de woning gebeurt. Dit kan op 3 manieren:
Met een volmacht voor de verkoop
Met een levenstestament of notariële volmacht
Als bewindvoerder van een ouder
Voordat je een makelaar inschakelt, moet duidelijk zijn of je ouder nog wilsbekwaam is. Dit bepaalt namelijk welke van de bovenstaande drie wegen je kunt bewandelen. Een diagnose dementie betekent nog niet meteen dat iemand wilsonbekwaam is: dat kan per beslissing verschillen.[1]
Voor het opstellen van een volmacht of levenstestament moet de notaris altijd vaststellen of je ouder nog wilsbekwaam is. Anders mag de notaris geen akte opstellen en laten tekenen.[2] Bij twijfel kan de notaris de hulp inroepen van een gespecialiseerde en onafhankelijke arts, bijvoorbeeld een VIA-arts. Dat kan alleen met toestemming van je ouder.[1]
Weet je niet of je ouder al eerder een levenstestament heeft laten maken? Notarissen kunnen het Centraal Levenstestamentenregister (CLTR) raadplegen. Neem daarvoor contact op met een notaris.[7]
Kan je vader of moeder niet meer zelfstandig wonen, maar begrijpt deze nog goed wat het betekent om een huis te verkopen? Dan kan de ouder jou een volmacht tot verkoop en levering geven. Met een volmacht mag jij namens je ouder rechtshandelingen verrichten, zoals het tekenen van de koopovereenkomst.[8]
Met deze verkoopvolmacht kun jij de verkoop van de woning regelen. Denk aan kiezen van een makelaar, het onderhandelen met kopers en het tekenen van de koopovereenkomst.
Bij het kiezen van een makelaar is het slim om verschillende makelaars met elkaar te vergelijken. Via de knop hieronder vergelijk je gratis en vrijblijvend de best presterende lokale makelaars gespecialiseerd in verkoop van het ouderlijk huis.
Een tweede optie is het recht tot verkoop van het huis verkrijgen door middel van een notariële volmacht of een levenstestament. Volgens de notarissen kan de verkoop van het huis van een ouder in het verpleeghuis met allebei, als jij daarin als gevolmachtigde bent aangewezen.[2]
Een levenstestament bestaat uit verschillende volmachten: financieel, medisch en persoonlijk. Je kunt ook alleen voor financiële zaken een notariële volmacht laten opstellen; de mogelijkheden en werkwijze zijn hetzelfde. Wat je als gevolmachtigde precies mag, staat in de akte. Een bank hoeft een zelf opgestelde (onderhandse) akte niet te erkennen; bij een notariële akte controleert de notaris bovendien meteen of je ouder wilsbekwaam is.[10]
Is je ouder, bijvoorbeeld vanwege dementie, niet meer in staat de situatie goed te overzien? Dan kan de notaris geen volmacht of levenstestament meer laten tekenen, omdat je ouder voor die beslissing wilsonbekwaam is.[2]
In dit geval kun je bij de kantonrechter bewind aanvragen voor je ouder. De kantonrechter kan een bewind instellen als iemand tijdelijk of duurzaam niet in staat is zijn vermogensrechtelijke belangen behoorlijk waar te nemen. Als kind mag je het bewind aanvragen.[3] Je kunt kiezen voor een particulier bewindvoerder uit de directe omgeving, zoals een zoon of dochter.[11] De bewindvoerder vertegenwoordigt je ouder dan bij geldzaken en bezit.[3]
Is je ouder wilsonbekwaam en is er geen levenstestament of volmacht? Dan bepaalt de kantonrechter wie de wettelijk vertegenwoordiger wordt: een bewindvoerder of curator.[1] Bij curatele is je ouder onbekwaam om zelf rechtshandelingen te verrichten. Een mentor regelt alleen zaken van niet-financiële aard, zoals zorg, en dus niet de verkoop van het huis.[3]
Bewind vraag je digitaal aan via Mijn CBM of met een formulier. Na ontvangst van de complete aanvraag streeft de rechtbank naar een zitting of gesprek binnen acht tot tien weken, en een uitspraak binnen twee tot drie weken daarna. Vraag je beperkt bewind aan voor de verkoop van de woning, dan stuur je een verklaring mee dat je ouder (mede)eigenaar is, plus een kadastraal uittreksel.[7]
Tip
Wanneer je eenmaal het recht hebt om het huis te verkopen, kun je de opdracht tot verkoop in gang zetten. Naast het verkopen van de woning aan een derde partij, kun je ook overwegen om de woning zelf te kopen.
Let dan op de prijs. Is de koopprijs lager dan de marktwaarde, dan is er sprake van een schenking. De Belastingdienst gebruikt de WOZ-waarde om de waarde van die schenking vast te stellen: het is het verschil tussen de betaalde koopprijs en de WOZ-waarde.[6] Meer hierover lees je in ons artikel over huis verkopen aan je kind voor de WOZ-waarde.
Koop je tegen de volle waarde, dan wordt het huis voor je ouder geld op de bank. Die overwaarde telt mee voor het vermogen[13], en daarmee voor de eigen bijdrage voor de Wlz. Geeft je ouder geld weg aan de kinderen, dan merkt je ouder daar volgens het CAK pas over 2 jaar iets van in de eigen bijdrage.[14]
Koop je het huis terwijl je zelf gevolmachtigde of bewindvoerder bent, dan sta je aan beide kanten van de koop. Een gevolmachtigde mag alleen als koper van de volmachtgever optreden als de inhoud van de koop zo nauwkeurig vaststaat dat strijd tussen beider belangen uitgesloten is, tenzij anders is bepaald.[8] Een bewindvoerder heeft voor de verkoop toestemming van je ouder of een machtiging van de kantonrechter nodig,[3] en voor een schenking altijd een machtiging.[15] Bij zo'n machtigingsverzoek vraagt de rechter om een taxatierapport van een andere makelaar dan de verkoopmakelaar, en om uitleg als de verkoopprijs lager is dan de getaxeerde waarde.[12] Laat de marktwaarde daarom vaststellen door een onafhankelijke makelaar en laat de constructie toetsen door een notaris.
Meer weten over niet alleen het huis verkopen van een ouder in een verpleeghuis, maar ook over andere geld- en verkoopzaken rondom de erfenis? Bekijk dan onze complete serie artikelen over het verkopen van een huis na een erfenis.
Wanneer de juridische basis voor de verkoop is gelegd, volgen de praktische stappen van het verkoopproces en de fiscale afwikkeling. Het helpt om hierbij de juiste volgorde aan te houden, zodat je bij de notaris niet voor verrassingen komt te staan.
Voordat de verkoop start, is het verstandig te controleren wie precies als eigenaar geregistreerd staat. Via Mijn Overheid zie je met DigiD alleen je eigen kadastrale gegevens. Voor de woning van je ouder bestel je Eigendomsinformatie bij het Kadaster: daarin staat wie de eigenaar is. Via de webwinkel van het Kadaster kost dat € 3,70 (prijs in november 2026).[16] Vraag je bewind aan voor de verkoop, dan heb je zo'n kadastraal uittreksel ook nodig.[7]
Is je ouder vanwege medische redenen of ouderdom opgenomen in een verpleeg- of verzorgingshuis, dan valt de woning nog 2 jaar na de datum van opname onder de eigenwoningregeling in box 1. In die periode blijft de (hypotheek)rente aftrekbaar. Na 2 jaar valt de woning inclusief schuld in box 3.[17][4] Blijft de fiscale partner in de woning wonen, dan blijft het een eigen woning.[4] Wordt de woning binnen die 2 jaar verhuurd, dan valt hij meteen in box 3.[4] De regeling geldt zolang je ouder nog vrij over de woning kan beschikken en er op elk moment weer zou kunnen gaan wonen.[18]
Bij de verkoop zelf betaalt je ouder geen extra belasting, maar de overwaarde telt wel mee als vermogen.[13] Box 3 kijkt naar het vermogen op 1 januari 00.00 uur.[19] Het CAK berekent de eigen bijdrage met het inkomen en vermogen van 2 jaar eerder: voor de eigen bijdrage 2026 is dat 2024.[5] Een huis dat in 2026 wordt verkocht, staat op 1 januari 2027 als geld in box 3 en telt dus mee voor de eigen bijdrage van 2029 (eigen afleiding uit beide regels).
Het vermogen tot het toetsbedrag telt niet mee voor de eigen bijdrage. Van het vermogen daarboven telt het CAK 4% op bij het inkomen.[14] De eerste 4 maanden na de verhuizing naar een zorginstelling betaalt je ouder de lage eigen bijdrage, daarna meestal de hoge. Woont de partner nog thuis, dan blijft het de lage eigen bijdrage.[20]
| Kerncijfer (2026) | Waarde | Bron |
|---|---|---|
| Eigen woning na opname in verpleeghuis (geen partner in de woning) | Nog 2 jaar na de datum van opname in box 1 | Belastingdienst[4] |
| Peildatum box 3 | 1 januari, 00.00 uur | Belastingdienst[19] |
| Peiljaar CAK voor de eigen bijdrage 2026 | Inkomen en vermogen van 2024 | CAK[5] |
| Toetsbedrag vermogen | € 36.952 (alleenstaand) / € 73.904 (met partner) | CAK[14] |
| Bijtelling bij het inkomen | 4% van het vermogen boven het toetsbedrag | CAK[14] |
| Lage eigen bijdrage, wonen in een instelling | Minimaal € 212,60, maximaal € 1.115,80 per maand | CAK[5] |
| Hoge eigen bijdrage | Maximaal € 3.061,80 per maand | CAK[21] |
| Machtiging kantonrechter bij bewind | Nodig voor de verkoop, tenzij je ouder zelf toestemming kan geven | BW art. 1:441 lid 2[3] |
Het is raadzaam om vooraf met het CAK te overleggen wat de verkoop betekent voor de eigen bijdrage. Staat de woning actief te koop en kan je ouder daardoor de hoge eigen bijdrage niet betalen? Dan kun je uitstel van betaling aanvragen voor een deel van de eigen bijdrage. Je ouder bouwt dan een schuld op, die in één keer wordt afgelost als het huis verkocht is. Voorwaarde is onder meer dat de hoge eigen bijdrage korter dan een jaar geleden is ingegaan.[22]
Vergeet ten slotte het energielabel niet: dat is verplicht bij verkoop van een bestaande woning. De eigenaar moet het aanvragen; ontbreekt het, dan kan de eigenaar een boete krijgen.[23]
Is een van je ouders al eerder overleden en geldt de wettelijke verdeling? Dan heb je als kind een geldvordering op de langstlevende ouder: het kindsdeel. Die is opeisbaar als de langstlevende failliet gaat of in de schuldsanering komt, bij diens overlijden, en in gevallen die in het testament staan.[24] Opname in een verpleeghuis maakt het kindsdeel dus alleen opeisbaar als het testament dat zo bepaalt. Lees meer over kindsdeel opeisen bij verkoop van het huis.
Elk cijfer en elke feitelijke bewering in dit artikel verwijst met een nummer tussen haken naar een van de bronnen hieronder. Alle bronnen zijn gecontroleerd op 12 november 2026. Het rekenvoorbeeld en de afleiding over het jaar waarin een verkoop meetelt voor de eigen bijdrage zijn eigen berekeningen van Huis Verkopen, volgens de regels van het CAK en de Belastingdienst.
Hoe vond je dit artikel?

Wil je het hele traject overzien? Lees onze complete gids over huis verkopen: de stappen, de kosten en hoe je de juiste makelaar vergelijkt.

Je kunt de overwaarde op je huis verzilveren door je woning te verkopen en terug te huren, maar dat heeft gevolgen voor je vermogen en de belasting di...

Een tweede huis brengt belastingen met zich mee, zoals 8% overdrachtsbelasting bij aankoop in 2026 en jaarlijkse heffing in box 3. Afhankelijk van het...