Pagina laden...


Onze missie is om het proces van je huis verkopen zo begrijpelijk mogelijk te maken. Wij leggen iedere stap aan je uit, geven handige tips en maken het gemakkelijk om de beste verkoopspecialisten te vinden.
Ga je scheiden en heb je samen een koophuis? Dan zit er mogelijk overwaarde op het huis. Maar wat gebeurt er bij een scheiding eigenlijk met de overwaarde en hoeveel belasting betaal je hierover? Je leest het in dit artikel.
Overwaarde is het verschil tussen de waarde van de woning en de hypotheekschuld die er nog op staat. De Belastingdienst rekent het zo voor: een woning van €500.000 met een hypotheek van €300.000 heeft €200.000 overwaarde[5]. Hoe meer je hebt afgelost, hoe groter de kans op overwaarde.
Bij een scheiding moeten jullie samen beslissen wat er met dit bedrag gebeurt: verkopen jullie de woning en verdelen jullie de opbrengst, of koopt een van jullie de ander uit?
Tip
De verdeling van de overwaarde hangt af van hoe jullie getrouwd zijn of samenwoonden. Bij een gemeenschap van goederen hebben jullie ieder een gelijk aandeel in de ontbonden gemeenschap, tenzij jullie schriftelijk iets anders afspreken[6]. Valt de woning in de gemeenschap, dan is de verdeling dus in beginsel 50/50, ook als de woning op naam van één van jullie staat[6]. Bij een echtscheiding is de gemeenschap ontbonden op het moment dat het verzoek bij de rechtbank wordt ingediend[6].
Let op het jaar waarin jullie zijn getrouwd. Sinds 1 januari 2018 geldt automatisch een beperkte gemeenschap van goederen: wat vóór het huwelijk alleen van jou was, en erfenissen en schenkingen, blijven van jou[7]. Had jij de woning al vóór het huwelijk alleen gekocht, dan valt die woning daar dus niet zomaar onder. Wie vóór 2018 in gemeenschap van goederen trouwde, deelt in beginsel alle bezittingen en schulden[7].
Zijn jullie getrouwd op huwelijkse voorwaarden? Dan staat in de akte hoe de bezittingen worden verdeeld[4][6]. Staat er een verrekenbeding in, dan moet er mogelijk vermogen worden verrekend[6]. Hebben jullie alles uitgesloten zonder verrekenbeding (koude uitsluiting), dan is er geen gemeenschap om te delen en telt vooral wie eigenaar van de woning is[6]. Woonden jullie ongehuwd samen, dan is de eigendomsverhouding van de woning leidend; de Belastingdienst verdeelt de eigenwoningreserve meestal in diezelfde verhouding[4]. Kan je ex de verkoop tegenhouden? Lees hoe lang je ex de verkoop van het huis kan tegenhouden.
De uiteindelijke verdeling hangt af van onder meer de volgende vragen:
Wie is eigenaar van de woning?
Wat staat er in de huwelijkse voorwaarden?
Willen jullie het huis samen verkopen of wil één partner de ander uitkopen?
Hebben jullie de hypotheek samen afgesloten, dan blijven jullie er na de scheiding allebei aansprakelijk voor, ook als een van jullie vertrekt. Pas als de geldverstrekker een van jullie uit de hoofdelijke aansprakelijkheid ontslaat, gaat de schuld over naar degene die in het huis blijft wonen[8].
Dat ontslag kan als jij of je ex de hypotheek volgens de Beheertoets alleen kan blijven betalen. Die toets kijkt naar inkomen, vermogen, financiële verplichtingen en de Nibud-normen[8].
Tip
Zet je de overwaarde op je spaarrekening of ga je ermee beleggen, dan valt het geld onder box 3 van de inkomstenbelasting. Box 3 kijkt naar wat je bezit op 1 januari om 00.00 uur van het jaar waarover je aangifte doet[2]. Verkoop je je huis na een scheiding, dan kun je dus belasting betalen over het bedrag dat je overhoudt.
Het goede nieuws is dat je niet direct belasting betaalt over de volledige overwaarde. In 2026 geldt een heffingsvrij vermogen van €59.357 per persoon, voor fiscale partners samen €118.714[1]. Pas als je boven deze grens uitkomt, ga je belasting betalen.
Deze belasting betaal je over een fictief rendement. Voor 2026 rekent de Belastingdienst met deze rendementspercentages[1]:
| Soort vermogen | Fictief rendement 2026 |
| Banktegoeden (sparen) | 1,28% |
| Overige bezittingen (beleggingen) | 6,00% |
| Schulden | 2,70% |
Stel, je houdt na je scheiding €150.000 overwaarde over. Je zet het bedrag op je spaarrekening, je hebt verder geen bezittingen of schulden in box 3 en je hebt geen fiscale partner meer. De Belastingdienst rekent voor 2026 een voorbeeld met precies dit bedrag door[1].
Het fictieve rendement is 1,28% van €150.000 = €1.920. Het heffingsvrij vermogen in 2026 is €59.357, dus je grondslag sparen en beleggen is €150.000 − €59.357 = €90.643. Dat is 60,42% van je vermogen, dus je box 3-inkomen is 60,42% van €1.920 = €1.160.
Over dat box 3-inkomen betaal je in 2026 36% belasting: 36% van €1.160 = €417. Zou je een deel van de overwaarde beleggen, dan rekent de Belastingdienst over dat deel met 6,00% in plaats van 1,28%, en valt de belasting hoger uit.
| Onderwerp | Regel of bedrag 2026 | Bron |
|---|---|---|
| Heffingsvrij vermogen per persoon (box 3) | €59.357 | [1] |
| Heffingsvrij vermogen fiscale partners samen | €118.714 | [1] |
| Tarief box 3 | 36% | [1] |
| Peildatum box 3 | 1 januari, 00.00 uur | [2] |
| Renteaftrek als je vertrekt en je ex blijft wonen (mede-eigenaar) | Tot 2 jaar na vertrek, over jouw deel | [10] |
| Eigenwoningreserve vervalt | Na 3 jaar | [11] |
| Aflossingseis lening om je ex uit te kopen | Minimaal annuïtair of lineair, in 30 jaar | [13] |
| Jaarlijkse schenkvrijstelling aan je ex (overige personen) | €2.769 | [12] |
| Schenkbelasting overige personen | 30% tot €158.669, 40% daarboven | [18] |
Tip
Na verkoop van je huis, of als je ex je uitkoopt, houd je mogelijk overwaarde over: de opbrengst is hoger dan jouw deel van de eigenwoningschuld[3][5]. Fiscaal leidt die overwaarde tot een eigenwoningreserve[3]. Hadden jullie samen een eigenwoningreserve, dan moet die bij de scheiding worden verdeeld: bij gemeenschap van goederen heeft ieder 50%, bij huwelijkse voorwaarden geldt wat in de akte staat[4].
De Belastingdienst gebruikt de eigenwoningreserve om te bepalen over welk deel van je nieuwe hypotheek je rente mag aftrekken. De reserve vervalt na 3 jaar[3][11].
Met andere woorden: koop je binnen drie jaar na je scheiding een nieuw huis, dan mag je rente aftrekken over maximaal de aankoopprijs min je eigenwoningreserve. Voorbeeld van de Belastingdienst: €40.000 overwaarde en een nieuwe woning van €200.000 betekent renteaftrek over maximaal €160.000[3].
Blijf jij wonen en koop je je ex uit? Dan telt dat als de aankoop van een eigen woning, en heeft de eigenwoningreserve van je ex geen invloed op jouw eigenwoningschuld[4].
Box 3 kijkt alleen naar je vermogen op de peildatum: 1 januari om 00.00 uur van het jaar waarover je aangifte doet[2]. Staat de overwaarde op dat moment niet meer op je rekening en is hij ook niet belegd, dan telt hij voor dat jaar niet mee in box 3. Blijft je totale vermogen onder het heffingsvrij vermogen, dan betaal je in box 3 ook niets[1].
Steek je de overwaarde vóór 1 januari in een nieuwe eigen woning, dan staat dat geld op de peildatum niet meer op je rekening en betaal je er in box 3 geen belasting over de overwaarde over. Wel brengt de bijleenregeling je eigenwoningreserve in mindering op het bedrag waarover je hypotheekrente mag aftrekken[3].
Je kunt ook een deel van de overwaarde schenken, bijvoorbeeld aan een kind of aan je ex-partner. Blijft de schenking binnen de jaarlijkse vrijstelling, dan betaalt de ontvanger geen schenkbelasting en hoeft hij of zij geen aangifte te doen[12]. Wat je hebt weggeschonken, staat op 1 januari niet meer op jouw rekening.
Wil je na de scheiding in het huis blijven wonen? Dan kun je je ex-partner uitkopen. Je betaalt je ex dan zijn of haar deel van de overwaarde. In het voorbeeld van de Belastingdienst (waarde €500.000, hypotheek €300.000, ieder de helft) betaal je je ex €100.000[5]. Ga daarbij uit van de waarde in het economisch verkeer, die bijvoorbeeld in een taxatierapport staat[5].
Bij het uitkopen van je ex-partner neem je ook de hypotheek over en moet je ex uit de hoofdelijke aansprakelijkheid worden ontslagen. De geldverstrekker kijkt dan of jij de lasten alleen kunt dragen; bij een hypotheek met NHG gebeurt dat met de Beheertoets op basis van je inkomen, vermogen en financiële verplichtingen[8].
Waren jullie getrouwd of geregistreerd partner en hoorde de woning bij de (algehele of beperkte) gemeenschap van goederen? Dan betaal je geen overdrachtsbelasting als je bij de scheiding eigenaar wordt van de woning, en hoef je ook geen aangifte te doen[14]. In de wet staat dat een verkrijging krachtens verdeling van een huwelijksgemeenschap niet als verkrijging telt[15].
Waren jullie getrouwd op huwelijkse voorwaarden, of woonden jullie ongehuwd samen? Dan geldt die regel niet. Voor samenwoners bestaat een smallere vrijstelling: alleen als jullie de woning samen hebben gekocht, de een voor minstens 40% en de ander voor hoogstens 60% eigenaar is en de woning aan een van jullie wordt toegedeeld. Voor die vrijstelling gelden nog voorwaarden uit een algemene maatregel van bestuur[15]. Laat de notaris dit vooraf voor jullie situatie nagaan.
Tip
Vaak is het verstandig om eerst te scheiden en het huis daarna pas te verkopen. Je kunt dan namelijk afspraken maken over de verdeling van de overwaarde en deze vastleggen in het echtscheidingsconvenant.
Voordat je deze afspraken kunt maken en het huis kunt verkopen, moet je weten wat de woning waard is. Een gratis waardebepaling door een makelaar geeft je een goed eerste beeld van de verkoopwaarde van het huis.
Heb je niet genoeg geld om je ex-partner in één keer uit te kopen? Dan is het mogelijk om je ex in goed overleg in termijnen uit te kopen. Wel moet je ex-partner hieraan willen meewerken.
Afspraken over de uitbetaling in termijnen kun je laten vastleggen in het echtscheidingsconvenant. Belangrijk is dat de hoogte en frequentie van de termijnen duidelijk is, zodat hierover geen misverstanden ontstaan.
Soms willen jullie niet de volledige overwaarde verdelen. Bijvoorbeeld omdat één van jullie graag in het huis wil blijven wonen, maar niet genoeg geld heeft voor de volledige uitkoop.
Let op: wijk je af van wat ieder toekomt, dan kan de Belastingdienst dat als een schenking zien. Krijg je bij de verdeling meer dan waar je recht op hebt, dan moet je misschien schenkbelasting betalen[16]. Het voorbeeld van de Belastingdienst: je ex heeft recht op €100.000, maar jullie spreken €70.000 af. Dan gaat het om een schenking van het verschil. Is de lagere uitkoopsom bedoeld in ruil voor alimentatie, dan ziet de Belastingdienst het verschil als alimentatie[5].
De Successiewet zegt het ook uitdrukkelijk: wat een echtgenoot bij ontbinding van een huwelijksgoederengemeenschap tijdens leven meer krijgt dan de helft, geldt als verkregen krachtens schenking van de andere echtgenoot[17]. Het tarief hangt af van de relatie: voor een partner geldt het lagere tarief, voor overige personen het hogere[18].
Waren jullie getrouwd of geregistreerd partner, dan eindigt het fiscaal partnerschap pas als aan allebei deze voorwaarden is voldaan: het scheidingsverzoek (of het verzoek tot scheiding van tafel en bed of ontbinding van het partnerschap) is ingediend, én jullie staan niet meer op hetzelfde adres ingeschreven. Is het verzoek ingediend maar staan jullie nog op hetzelfde adres, dan zijn jullie nog fiscale partners. Voor de inkomstenbelasting kunnen jullie in het jaar waarin het partnerschap eindigt kiezen om het hele jaar als fiscale partners te gelden[19]. De Successiewet sluit voor het partnerbegrip aan bij de algemene fiscale regels en wijkt alleen voor ongehuwden daarvan af[17].
Tip
Elke fiscale of juridische bewering in dit artikel verwijst met een nummer tussen haken naar een van de bronnen hieronder. Bedragen die elk jaar veranderen, worden automatisch bijgewerkt; het rekenvoorbeeld staat vast op 2026. Dit artikel is geen persoonlijk fiscaal of juridisch advies. Alle bronnen zijn gecontroleerd op 12 november 2026.
Hoe vond je dit artikel?

Wil je het hele traject overzien? Lees onze complete gids over huis verkopen: de stappen, de kosten en hoe je de juiste makelaar vergelijkt.

Overwaarde opnemen kan verstandig zijn als je het geld in je eigen woning steekt, zoals een verbouwing of verduurzaming: dan is de rente aftrekbaar, m...

Een taxatie kost in Nederland in 2026 meestal €500 tot €1.000, maar de precieze kosten hangen af van je woningtype, locatie en de taxatievorm die je k...