Pagina laden...


Onze missie is om het proces van je huis verkopen zo begrijpelijk mogelijk te maken. Wij leggen iedere stap aan je uit, geven handige tips en maken het gemakkelijk om de beste verkoopspecialisten te vinden.
Ontvang jij een erfenis? Dan moet je deze vaak verdelen in de familie, bijvoorbeeld tussen een broer of zus. Lees hier hoe je een erfenis in 2026 verdeelt, ook zonder testament of als er geen contact is tussen broers en zussen.
De verdeling van een erfenis hangt af van het testament. Is er een testament? Dan geldt de verdeling zoals die in het testament is opgenomen. Is er geen testament, dan geldt het wettelijk erfrecht.[1]
De wettelijke verdeling bepaalt de volgorde van erfgenamen als er geen testament is. Dit systeem werkt met groepen erfgenamen:
| Erfgroep | Erfgenamen |
|---|---|
| Eerste groep | Echtgenoot of geregistreerd partner en kinderen (of hun afstammelingen) |
| Tweede groep | Ouders, broers en zussen (of hun afstammelingen) |
| Derde groep | Grootouders (of hun afstammelingen) |
| Vierde groep | Overgrootouders (of hun afstammelingen) |
Een eerdere groep gaat altijd voor op een latere groep. Zijn er erfgenamen in de eerste groep, zoals de echtgenoot of kinderen van de overledene? Dan erven mensen uit de tweede groep niets. Een samenwonende partner zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap erft zonder testament niet.[1][16]
Bij een erfenis zijn er twee scenario's mogelijk:
Eén ouder leeft nog
Beide ouders zijn overleden
De wettelijke verdeling geldt als de overledene getrouwd was of een geregistreerd partnerschap had, kinderen had en geen testament heeft gemaakt. De echtgenoot en de kinderen zijn dan voor gelijke delen erfgenaam.[1][3]
Waren de ouders in gemeenschap van goederen getrouwd? Dan is de helft van het gezamenlijke vermogen al van de langstlevende ouder. Alleen de andere helft is de erfenis.[3] Bij een huwelijk of partnerschap vanaf 1 januari 2018 geldt automatisch een beperkte gemeenschap van goederen; erfenissen en schenkingen vallen daar buiten.[4]
Het maakt hierbij niet uit of het ene kind meer contact had met de ouders dan het andere kind, of meer voor ze heeft gezorgd. Wie samen erven, erven volgens de wet voor gelijke delen, tenzij de ouders in een testament iets anders hebben bepaald.[1]
De kinderen krijgen hun erfdeel echter niet direct. Alle bezittingen en schulden gaan naar de langstlevende ouder. Elk kind krijgt een vordering in geld op die ouder, ter grootte van zijn erfdeel. Die vordering is pas opeisbaar als de langstlevende ouder overlijdt, failliet gaat of in de schuldsanering komt.[1][2]
| Erfgenaam | Deel van het gezamenlijke vermogen (gemeenschap van goederen) |
|---|---|
| Langstlevende partner | 66,67% (eigen helft 50% + erfdeel 16,67%) |
| Kind 1 (broer) | 16,67% (als geldvordering) |
| Kind 2 (zus) | 16,67% (als geldvordering) |
Stel, een vader overlijdt zonder testament. Hij was in gemeenschap van goederen getrouwd en het gezamenlijke vermogen is €460.000: een woning van €400.000 en €60.000 spaargeld. De helft daarvan, €230.000, is al van de moeder. De andere helft, €230.000, is de erfenis van de vader. Moeder, broer en zus erven daarvan elk een derde: €76.667.[3]
De moeder krijgt alle bezittingen. Na aftrek van wat ze aan de kinderen verschuldigd is, heeft ze netto €306.667 (€230.000 + €76.667). Broer en zus krijgen elk een geldvordering van €76.667 op de moeder.[1][3]
Is de langstlevende ouder ook overleden? Dan wordt de vordering van de kinderen opeisbaar.[1][2] Daarnaast erven ze uit de nalatenschap van de langstlevende ouder. In die nalatenschap telt hun vordering als schuld.[8]
| Erfgenaam | Deel van het oorspronkelijke gezamenlijke vermogen |
|---|---|
| Kind 1 (broer) | 50% (16,67% + 33,33%) |
| Kind 2 (zus) | 50% (16,67% + 33,33%) |
Stel, ook de moeder overlijdt zonder testament en het vermogen is in waarde gelijk gebleven. Haar nalatenschap is dan €306.667: €460.000 aan bezittingen min de twee vorderingen van samen €153.333. Broer en zus erven daarvan elk de helft, €153.333, en krijgen daarnaast hun vordering van €76.667.
Samen is dat €230.000 per kind (€76.667 + €153.333): precies de helft van het oorspronkelijke vermogen van €460.000. Dit is een eigen rekenvoorbeeld van Huis Verkopen.
De vordering van de kinderen groeit alleen met rente aan voor zover de wettelijke rente hoger is dan 6%, tenzij de overleden ouder in een testament, of de langstlevende ouder en het kind samen, iets anders hebben afgesproken.[1] Daarbij geldt:
De rente wordt per jaar berekend vanaf de dag van het overlijden, en steeds alleen over de oorspronkelijke vordering (geen rente op rente)[1]
De rente wordt niet tussentijds uitbetaald, maar opgeteld bij de vordering[1]
Vordering en rente worden pas opeisbaar als de langstlevende ouder overlijdt, failliet gaat of in de schuldsanering komt[1]
Goed om te weten: de wettelijke rente voor niet-handelstransacties is sinds 1 januari 2026 4%.[5] Dat is lager dan 6%, dus zolang dat percentage geldt, groeit de vordering van de kinderen niet aan met rente.[1][5]
Tip
De afwikkeling van een erfenis kan complex zijn. Dat komt omdat de nalatenschap kan bestaan uit onder meer:
Bank- en spaartegoeden
Effecten en beleggingen
Onroerend goed
Persoonlijke bezittingen
Schulden
Voor de erfbelasting telt de waarde van alle bank- en spaarrekeningen van de overledene op de dag van overlijden, in Nederland en in het buitenland.[8] Had de overledene een rekening samen met iemand anders, dan hoort alleen zijn of haar aandeel in het saldo bij de nalatenschap. De wet gaat bij gezamenlijk bezit uit van gelijke delen, tenzij uit de onderlinge afspraken iets anders volgt.[11]
Voor de erfbelasting telt de waarde op het moment van overlijden. Voor beursgenoteerde effecten is dat de slotkoers van de laatste beursdag vóór de dag van overlijden.[10] Stijgt of daalt de koers daarna, dan verandert de erfbelasting daardoor niet.
Naast het eventuele koophuis vallen ook andere onroerende zaken, zoals een verhuurd pand of een vakantiewoning, in de nalatenschap. Voor de erfbelasting telt een woning in principe tegen de WOZ-waarde.[8]
Denk bij persoonlijke bezittingen aan inboedel, sieraden, voertuigen en andere waardevolle spullen. Bij een erfenis is het verstandig om een complete boedelbeschrijving te maken van alle persoonlijke bezittingen.
Denk bij schulden aan een resterende hypotheekschuld, persoonlijke leningen, creditcardschulden, openstaande facturen en belastingschulden. Ook de kosten van de uitvaart, de kosten van de afwikkeling (vereffening en executeur) en de erfbelasting die op de erfgenamen rust, gelden als schulden van de nalatenschap. Die gaan bij de afwikkeling met voorrang vóór bijvoorbeeld de legitieme portie van een kind.[1]
Zit er een huis in de erfenis, dan is het belangrijk om de verdeling daarvan goed te regelen. Je hebt drie mogelijkheden met een geërfd huis:
Het huis verkopen en de opbrengst verdelen
Eén erfgenaam koopt de anderen uit
Het huis verhuren en de inkomsten delen
Bij de wettelijke verdeling wordt het huis na het eerste overlijden eigendom van de langstlevende ouder. De kinderen hebben een geldvordering, geen deel van het huis.[1][2] De ouder kan dus gewoon in het huis blijven wonen. Verkopen en de opbrengst onder broer en zus verdelen is daarom pas aan de orde als ook de langstlevende ouder is overleden.
Na het overlijden van de langstlevende ouder kunnen de kinderen het huis samen verkopen. Daarvoor moeten alle erfgenamen meewerken.[11] Lees meer in huis verkopen met meerdere erfgenamen. Aan te raden is om dan een gratis waardebepaling te laten doen door een makelaar. Dat geeft inzicht in de actuele verkoopwaarde en helpt bij het kiezen van een realistische vraagprijs.
Tip
Wil één van de kinderen in het huis wonen? Dan kan die de andere erfgenamen uitkopen: het huis wordt aan hem of haar toegedeeld en de anderen krijgen hun deel van de waarde in geld. Dat kan bijvoorbeeld met een hypotheek of met een lening van de broers en zussen zelf.
Voor de overdracht van het huis aan één erfgenaam is een notariële akte nodig, gevolgd door inschrijving in het Kadaster.[11] Overdrachtsbelasting betaal je over zo’n verdeling niet, zolang degene die het huis krijgt zelf erfgenaam is: de wet ziet een verkrijging bij de verdeling van een nalatenschap door een erfgenaam niet als belaste verkrijging.[12]
Bij uitkoop moeten jullie het eens worden over de waarde van het huis. Een taxatie door een makelaar-taxateur die jullie samen kiezen, voorkomt discussie achteraf.
Een andere optie is om het huis samen te verhuren en de inkomsten te delen. Dat brengt werk met zich mee. Bovendien geldt sinds 1 juli 2024 de Wet betaalbare huur, met maximale huurprijzen ook voor de middenhuur.[13]
Kiezen jullie voor verkoop, dan moeten alle erfgenamen meewerken.[11] Weigert iemand? Dan kan elke erfgenaam de rechter vragen de verdeling te regelen. De rechter kan bijvoorbeeld bepalen dat het huis wordt verkocht en de netto-opbrengst wordt verdeeld.[11] Voor zo’n procedure heb je een advocaat nodig.[14]
Elk kind van de overledene heeft in 2026 een vrijstelling van €26.230.[7] Over het bedrag daarboven betaalt het kind 10% erfbelasting tot €158.669, en 20% over het deel daarboven.[6]
Bij de wettelijke verdeling betalen de kinderen bij beide overlijdens erfbelasting: bij het eerste overlijden over hun vordering, bij het tweede over hun erfdeel uit de nalatenschap van de langstlevende ouder.[3] Draagt de vordering geen of te weinig rente, dan telt voor de kinderen bij het eerste overlijden een lager bedrag en voor de langstlevende een hoger bedrag. Hoe groot dat verschil is, hangt onder meer af van de leeftijd van de langstlevende ouder.[3]
De aangifte erfbelasting moet bij een overlijden vanaf 2026 binnen 20 maanden na het overlijden binnen zijn; bij een overlijden in 2025 of eerder was dat 8 maanden. Vanaf 20 maanden na het overlijden betaal je belastingrente.[9]
Een eenvoudig voorbeeld, zonder wettelijke verdeling: stel, een alleenstaande moeder overlijdt in 2026 en laat €460.000 na aan haar zoon en dochter. Ze erven elk €230.000. Na aftrek van de vrijstelling van €26.230 (2026) betalen beiden erfbelasting over €203.770.[7]
Over de eerste €158.669 is de erfbelasting 10%, wat neerkomt op €15.866,90. Het resterende bedrag van €45.101 wordt met 20% belast, wat neerkomt op €9.020,20. In totaal betaalt elk kind in 2026 €24.887,10 aan erfbelasting.[6] Dit is een eigen rekenvoorbeeld van Huis Verkopen met de tarieven en vrijstellingen van 2026.
Tip
Onenigheid over de verdeling van een erfenis kan verschillende oorzaken hebben, zoals:
Een onduidelijk of ontbrekend testament
Ongelijke verdeling van bezittingen
Emotionele waarde van spullen
Zakelijke geschillen binnen de familie
Geen contact meer tussen broers en zussen
Bij onenigheid is het belangrijk om met de andere erfgenamen te blijven communiceren. Probeer begrip te tonen voor elkaars gevoelens en standpunten. Hierbij kan het helpen om een bemiddelaar zoals een mediator in te schakelen.
Erfgenamen mogen een erfenis verdelen op de manier en in de vorm die zij willen, als iedereen meewerkt en vrij over zijn eigen vermogen mag beschikken.[11] Een notaris is wel nodig als:
er een huis of ander onroerend goed in de erfenis zit: de overdracht vraagt een notariële akte en inschrijving in het Kadaster[11]
er aandelen in een bv in de erfenis zitten: ook die worden via een notariële akte geleverd[15]
een erfgenaam minderjarig is of onder curatele staat: dan moet de verdeling bij notariële akte en met goedkeuring van de kantonrechter, tenzij de rechter anders bepaalt[11]
Het is verstandig om alle afspraken over de verdeling schriftelijk vast te leggen. Maak samen een lijst van alle bezittingen en schulden. Dit staat ook wel bekend als de boedelbeschrijving.
Tip
Heeft de overledene geen testament opgesteld en ook geen echtgenoot, geregistreerd partner of kinderen? Dan erft de tweede groep. Tot deze groep behoren de ouders en de broers en zussen van de overledene.[1]
Ouders, broers en zussen erven samen voor gelijke delen, maar het erfdeel van een ouder is nooit kleiner dan een kwart. Is een broer of zus al overleden, dan nemen diens kinderen zijn of haar plaats in.[1] De tabel hieronder geldt voor twee levende ouders, een broer en een zus.
| Erfgenaam | Deel van de erfenis |
|---|---|
| Ouders overledene | 50% (25% + 25%) |
| Broer overledene | 25% |
| Zus overledene | 25% |
Stel, de overledene laat een erfenis na van €300.000, bestaande uit een woning met een overwaarde van €200.000 en €100.000 spaargeld. De ouders krijgen dan €150.000 (de helft) en de broer en zus elk €75.000 (een kwart).
Broers en zussen vallen voor de erfbelasting onder de overige erfgenamen. Zij hebben een lagere vrijstelling en hogere tarieven dan partners en kinderen.[6][7]
De vrijstelling voor broers en zussen bedraagt in 2026 €2.769.[7] Over het deel daarboven betalen zij 30% erfbelasting tot €158.669, en 40% over alles wat daarboven komt.[6]
Stel, de broer en zus uit het voorbeeld hierboven krijgen in 2026 elk €75.000. Na aftrek van de vrijstelling van €2.769 (2026) betalen beiden 30% erfbelasting over €72.231. Dat komt neer op €21.669,30 per persoon in 2026.[6][7]
Ook als je geen contact had met je overleden en ongetrouwde broer of zus, kun je erfgenaam zijn als er geen testament is. De wet kijkt namelijk naar de familierelatie, niet naar de persoonlijke band.[1]
Is er wel een testament en heeft de overledene daarin anderen tot erfgenaam benoemd? Dan erf je als broer of zus niets. Anders dan kinderen hebben broers en zussen geen recht op een minimaal deel van de erfenis: de legitieme portie geldt alleen voor afstammelingen.[1]
Bij twijfel over eventuele schulden van de overledene kun je de erfenis beneficiair aanvaarden. Je kunt een erfenis ook verwerpen (weigeren). Die keuze leg je vast met een verklaring bij de rechtbank; daarvoor heb je geen advocaat nodig. Een eenmaal gemaakte keuze is onherroepelijk.[1][14]
Tip
Elke feitelijke bewering in dit artikel verwijst met een nummer tussen haken naar een van de bronnen hieronder. Alle bronnen zijn gecontroleerd op 12 november 2026. De rekenvoorbeelden zijn eigen berekeningen van Huis Verkopen met de tarieven en vrijstellingen van 2026.
Hoe vond je dit artikel?

Wil je het hele traject overzien? Lees onze complete gids over huis verkopen: de stappen, de kosten en hoe je de juiste makelaar vergelijkt.

Je kunt de overwaarde op je huis verzilveren door je woning te verkopen en terug te huren, maar dat heeft gevolgen voor je vermogen en de belasting di...

Je mag niet zomaar het huis van je ouder in een verpleeghuis verkopen, maar moet daarvoor toestemming krijgen met een onderhandse volmacht, notariële...